Budynek Sukiennic to dawna hala handlowa, wzniesiona w XIII wieku pośrodku Rynku Głównego. Kramy zostały rozbudowane w XIV wieku w stylu gotyckim i gruntownie przekształcone w połowie XVI wieku w stylu renesansu. 
W okresie zaborów, w latach 1877–1879, Sukiennice zostały poddane restauracji w duchu historyzmu. Przestrzeniom dawnych sklepów nadano funkcje reprezentacyjne: odbywały się tu bale i uroczystości patriotyczne. W trakcie jednej z takich uroczystości podjęto uchwałę o tym, aby sale I piętra budowli stały się pierwszą siedzibą Muzeum Narodowego w Krakowie. 
W dniu 7 października 1879 roku Rada Miejska Krakowa powołała do życia pierwsze na ziemiach polskich Muzeum Narodowe. Wystawę inaugurującą działalność muzeum otwarto 11 września 1883 roku, w przeddzień dwusetnej rocznicy bitwy pod Wiedniem, w dwóch salach na piętrze Sukiennic od strony ulicy Brackiej. Odtąd tu właśnie mieściła się stała galeria Muzeum Narodowego. Pierwszym dyrektorem nowej instytucji był Władysław Łuszczkiewicz (1883–1900), a po nim funkcję tę sprawował Feliks Kopera (1900–1949).